SÖZDOĞURAN, Hacı Mustafa Çolak

(d. 1891 / ö. 1949)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Hacı Mustafa Çolak olan ve Çolak Hacı olarak tanınan âşık, şiirlerinde Sözdoğuran mahlasını kullanmaktadır. Hacı Mustafa Çolak, 1891 yılında Adana’nın Kozan ilçesine bağlı Işıklı köyünde doğmuştur (Arı 2009: 210). Ulus Gazetesinde yapılan bir derlemede Kozan’ın Hamam köyünde yaşadığı belirtilmiştir (Ulus 1943:4). 1949'da vefat etmiştir.

Âşık Sözdoğuran, bâde içmemiş ve usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiştir. Saz çalma özelliğine sahip değildir. Şiirlerinde konu olarak sevgiliye serzeniş, tabiat sevgisi, hayvan sevgisi, sosyal bozuklar hakkında şikâyet gibi konuları işlemiştir. Şiirlerinin içeriğinde nasihat, at, ölüm, felekten şikâyet, aşk, vuslat temlerini kullanmıştır (Arı 2009: 2013). Sözdoğruran’ın şiirlerinde, Anadolu insanın beklentisiz sevgisini ve doğayı yaşayan bir varlık olarak görerek ona verdiği kıymetin izlerini görmek mümkündür. Eserlerini 8’li ve 11’li hece ölçüsü ile yazmıştır. Dörtlüklerinde; benzetmeler, halk söyleyişleri, deyimler ve atasözlerini sık sık kullanmıştır. Çolak Hacı Sözdoğuran’ın Atatürk’e yazdığı ağıt içerisinde en çok bilinen dörtlük şöyledir: Türk vermezdi çaren bulunsa eğer/Kıymetin cihanın varına değer/Dünyanın vefası yoğumuş meğer/Ay gamlandı güneş dön oldu bugün (Aydemir 1965: 3899; Boratav 1982: 194). Aynı ağıtın tüm dörtlükleri; "Karagün Oldu Bugün" adı ile Cahit Begenç tarafından derlenerek Ulus gazetesinde yayımlanmıştır.

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana’da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği (Karacaoğlan-1966). Adana: Altın Koza Yay.

Aydemir, Orhan (1965). “Halk Ozanlarından Atatürk’e”. Türk Folklor Araştırmaları. C. 9. 17:  3897-3900.

Boratav, Pertev Naili (1982). Folklor ve Edebiyat 2. Ankara: Adam Yay.

Ulus Gazetesi (10/11/1943). 4. Sayfa Çarşamba 10 Sonteşrin.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA BİLGE SAVCI
Yayın Tarihi: 08.04.2019
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ömür İklim Demird. 20 Ocak 1980 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NESİMÎ, Nesimi Çimend. 1931 - ö. 02.07.1993Doğum YeriGörüntüle
3AKARSU, Muhlis Akarsud. 20.02.1948 - ö. 02.07.1993Doğum YeriGörüntüle
4İshak Refet Işıtmand. 1891 - ö. 17 Ekim 1946Doğum YılıGörüntüle
5SÜLEYMANd. 1891 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Doğum YılıGörüntüle
7Enis Behiç Koryürekd. 27 Mart 1893 - ö. 18 Ekim 1949Ölüm YılıGörüntüle
8Hıfzı Tevfik Gönensayd. 1892 - ö. 13 Kasım 1949Ölüm YılıGörüntüle
9Burhan Cahit Morkayad. 1892 - ö. 20 Ocak 1949Ölüm YılıGörüntüle
10AKSUOĞLU, Tunay Aksud. 08.06.1964 - ö. ?MeslekGörüntüle
11SEMİHA SERTd. 1945 - ö. ?MeslekGörüntüle
12MAHMUDOĞLU/VERDANLI, Menaf Renciberîd. 1960/1962 - ö. ?MeslekGörüntüle
13ERGANÎ, Erol Aydınd. 10.08.1954 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MAHMUT, Mahmut Şahind. 1932 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ASRÎ, Haluk Çağdaşd. 1951 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GARİP, İsmail Toyd. 01.03.1961 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ÖKSÜZ OZAN, İhsan Öksüzd. 01.01.1959 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18GANİME TOYd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle