DÂNİŞ, Hasan

(d. 1249/1833 - ö. 1293/1876)
divan şairi, kaymakam
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Adı Hasan’dır. 1249/1833 yılında Selânik’te doğdu. Babası Rus Harbi’nde Silistre’de şehit olan Selanikli Mûsâ Hulûsî Paşa’dır (Kurnaz-Tatcı 2000: II/174). İlk tahsilini Selânik’te yaptı. Babasının Tophâne Reisliği esnasında 1262/1846 yılında Humbarahâne Topçu Mektebi’ne kayıt oldu. Buradan yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. (Fatin 1271: 92; İnal 1999: I/396). Rahatsızlığından dolayı istifa etti. Memur yetiştirmek üzere kurulan Mahrec-i Aklâm’a devam ederek oradan mezun oldu. Çeşitli yerlerde memuriyet ve kaymakamlık yaptıktan sonra Mudanya Kaymakamlığı’na tayin olundu. 1293/1876 yılında bu görevdeyken vefat etti. Mezarı, Mudanyada’dır. Oğlu Şevket Gavsî Bey (Özdönmez), babasının vefatına şu üç mısrayla tarih düşürmüştür: Vâlidim Dâniş Beg itdi cânib-i Hakk’a sefer/Vâlidim Dâniş Beg itdi belde-i ‘adne sefer/Rûh-ı Dâniş buldı yer cennâtda (Şevket Gavsî 1314: 32).

Hasan Dâniş Bey’in bazı şiirlerinin bulunduğu Dîvânçe, Edirne Selimiye Kütüphanesi 2206 numarada kayıtlıdır. Mündericâtında 2 naat, bir Kerbelâ mersiyesi, 9 gazel, babasının vefatı üzerine söylediği tarih ve terci-i bend nazım şekliyle yazılmış bir Sâkî-nâme bulunmaktadır. Sâkî-nâmenin metni yayımlanmıştır (Gürgendereli 2002).

Hasan Dâniş Bey, Hindli ulema ve meşayıhdan Sibgatullah Nûrî Efendi’den maddi ve manevi anlamda ilim de tahsil etmiştir. Dîvân’ı basılmamıştır. Şiirlerinde tabiî bir söyleyiş hâkimdir. Tercüme-i hâli, iki kasidesiyle birlikte oğlu Şevket Gavsî Bey tarafından 1314/1896 yılında otuz iki sayfalık küçük bir kitap hâlinde basıldı. Şevket Gavsî Bey, babasının başta Muallim Nâcî olmak üzere birçok kişi tarafından irfan sahibi bir şair olarak nitelendirildiğini; edib, nazik, rint meşrep ve mütevazi bir yapıya sahip olduğunu belirtmektedir (1314: 4).

Kaynakça

Cunbur, Müjgân (hzl.) (1999). İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri. C. 1. Ankara: AKM Yay.

Dânişzâde Şevket Gavsî (Özdenmez). (1314). Şâir Dâniş Beg. İstanbul: Yovanaki Panayotidis Matbaası.

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul: İstihkâm Alayları Litografya Destgâhı.

Gürgendereli, Müberra (2002). “Hasan Dâniş Beğ’in Sâkînâmesi”. Türk Kültürü (470): 335-340.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tâhir, Osmanlı Müellifleri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mehmed Süreyyâ (1311). Sicill-i Osmânî. C. II. İstanbul: Matba’a-i Âmire.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HAKAN YEKBAŞ
Yayın Tarihi: 24.03.2014
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Bülbül ağlar gül olur hande-güşâ-yı gülşen

Nice muhrik geliyor gûşa sadâ-yı gülşen

Var ol ey serv-i ser-efrâz senin sâyende

İtsün üftâdelerin zevk u safâ-yı gülşen

Yine ol gonca-i nevresteden esrâr bize

Remz ider nükte ile bâd-ı sabâ-yı gülşen

Çün bahâriyyeden ol mihr-i ruhum itdi zuhûr

Lerze-nâk oldı kıyâmet gibi cây-ı gülşen

Sana bir hâr kadar bâr degildir Dâniş

Ey nihâl-i gülüm itsin ko safâ-yı gülşen

(Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul: İstihkâm Alayları Litografya Destgâhı. 77.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Muazzez Tahsin Berkandd. 1899 - ö. 4 Ekim 1984Doğum YeriGörüntüle
2SUN’Î, İbrâhîm Sun‘îd. 1822 - ö. – ö.?Doğum YeriGörüntüle
3YÜMNÎ, Mehmed Yümnî Efendid. ? - ö. 1672-73Doğum YeriGörüntüle
4MİRZA MEHEMMED KATİB KARABAĞd. 1833 - ö. 1888Doğum YılıGörüntüle
5İSMET, Mustafa İsmet Efendi, Pepe İsmetd. 1833 - ö. 1892Doğum YılıGörüntüle
6RÜŞDÎ PAŞA, Ahmed Rüşdî Paşa, Gedizlid. 1833 - ö. 1897Doğum YılıGörüntüle
7RÂŞİD, Râşid Mehmed Paşad. 1830 - ö. 1876Ölüm YılıGörüntüle
8KUL ELİFd. ? - ö. 1876Ölüm YılıGörüntüle
9VASFÎ, Ahmed Vasfîd. 1832 - ö. 1876Ölüm YılıGörüntüle
10Haluk Nihat Pepeyid. 1898 - ö. 27 Mayıs 1972MeslekGörüntüle
11MEHMED NÛRÎ, İstanbullud. 1841 - ö. 1919MeslekGörüntüle
12VASFÎ, Mehmed Sâlihd. 1807-08 - ö. 1862MeslekGörüntüle
13MUHTÂR, Ahmed Muhtâr Efendid. 1847 - ö. 1910Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SÂFÎ, Ahmed Sâfî, Tokatlıd. 1824 - ö. 1873Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15REMZÎ, Dârendelid. 1840 - ö. 1879Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RIZÂ/RIZÂYÎ, Trabzonlud. 1819 - ö. 1893 ds.Madde AdıGörüntüle
17ZÎVER, Ahmed Sâdık Zîver Paşad. 1793 - ö. 1862Madde AdıGörüntüle
18HİLÂLÎ, Takyeci (Takye-dûz, Takkeci)d. ? - ö. 1543Madde AdıGörüntüle