Madde Detay

Aslen Yozgat’ın Çalatlı köyünden olan Terkî, Yozgat’ın köklü âilelerinden birine mensup olan Şeyh Hacı Ahmet Efendi olarak tanınmıştır. Valilik yaptığı dönemde Orta Anadolu’da büyük bir şöhrete ulaşmış olan Münip Paşa’yla yakından tanışan Terkî, devrin padişahı V. Murad ve annesi Şevkafza Kadınefendi ile de görüşmüş, onların himmet ve yardımlarıyla Yozgat’ta fakirlerin yemek yiyeceği bir mutfak açtırmış, cami ve çeşme gibi vakıf eserleri yaptırmıştır (Oğuz 1994: 150 ). Halveti tarikatının şeyhlerinden olan Terkî, uzun ömrü boyunca yaptırdığı cami ve kurduğu tekkede irşat faaliyetlerinde bulunmuş, biri yaya olmak üzere üç kez hacca gitmiştir. Bugün Hastane Caddesi olarak isimlendirilen ve Çamlık’ın alt kısmında olan yol üzerinde yaptırdığı vakıf eserlerinin bitişiğindeki evinin bahçesindeki türbesinde yatmakta olan Terkî’nin evi ve türbesi günümüzde ziyaretgâhtır. Kendisinin 1897 yılında ölümünden sonra, oğulları ve torunları şeyhlik makamına geçerek Halvetiliğin Yozgat’ta devam etmesini sağlamışlardır (Oğuz 1994: 150).

 Küçük bir divançesi bulunan Terkî’nin şiirleri aruz vezni ile yazılmıştır. Şiirleri şekil bakımından yer yer oldukça kusurludur. Bu bakımdan Terkî’nin şiiri zikir ve irşada yardımcı bir unsur olarak gördüğü kabul edilebilir. Hemen hemen bütün şiirleri dinî-tasavvufi konuda yazılmıştır. Şiirlerinde oldukça coşkun bir üslup görülmektedir. Yaşadığı dönemde şairliği ve şiirlerinde kullandığı Terkî mahlasıyla tanınmasından çok, birçok Yozgatlı şairin de mürşidi olmasıyla da dikkat çekmektedir (Oğuz 1994: 150). Şiirlerinde Terkî mahlasını kullanan âşık, dünyanın gelip geçiciliğini vurgularken kanaatkâr olmanın önemine değinir. Tevekkül, sabretme ve yalan söylememe gibi telkinlerle ideal insan tipini çizerek ilahi aşka erişebileceğini düşünür. Şiirinde Arapça Farsça tamlamaları sıkça kullanan Terkî, dinî mazmunları hikemî bir üslupla ifade eder.

Doğan, Durali (1988). Yozgat Şair ve Yazarları. Yozgat: Yozgat Valiliği Kültür Yay.

Koç, A. Fevzi (1963). Bütün Yönleriyle Yozgat. Ankara: Kardeş Matbaası.

Kuyumcu, Fehmi (1978). Evliyanın Dilinden. Ankara: Nur Dağıtım.

Oğuz, M. Öcal (1994). Yozgat'ta Halk Şairliğinin Dünü, Bugünü. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Gazel

Sabırsızlık başa müşkil belâdır

Kana’at sabr ile Hak’tan atâdır

Bugün rızkın veren vermez mi yarın

Tevekkül etmemek Hakk’a hatadır

Tama’dır kizb ile insana düşman

Yalan söylemeyen dil-i evliyadır

Yalancının kanadın kır uçarsa

Yalanı deme başını ver revadır

Muhammed sadıkü’l-va’dü’l-emîndir

Ana ümmet olan sıdk-ı âlâdır

El kezz-i alâmeti der resûl

Diriga kizbe âlem mübtelâdır

Cihan tüptlüdür esrar-ı tevhide

Terkî’yâ göz anı görmez âmâdır

 Oğuz, M. Öcal (1994). Yozgat'ta Halk Şairliğinin Dünü, Bugünü. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 152-153.