İZZET, Mütercim İzzet Paşa

(d. 1258/1843 - ö. R.1332/1914)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1 Zilhicce 1258/3 Ocak 1843 tarihinde Kayseri’nin Tavlusun Köyü'nde doğdu. Ateş-zâde İsmail Efendi’nin oğludur. Büyük babası Hâfız Mehmed Efendi’den Kur’an-ı Kerim öğrenerek hafız oldu. Babasıyla İstanbul’a gelerek Bayezıd Rüşdî ve Askerî İdâdî mekteplerinde okuduktan sonra Harbiye Mektebi’ne girdi ve 1 Şabân 1284/28 Kasım 1867'de erkân-ı harbiye yüzbaşısı oldu. Erzurum İstihkâmât-ı İnşaat Komisyonuna atandı. Bu görevi sırasında çeşitli binaların yapım ve tamiri çalışmalarının yanı sıra Zamantı Suyu’nun Kayseri ovasına akıtılması için çalışmalarda bulundu, daha sonra Harbiye Nezareti İnşaat Dairesinde çalışmaya başladı. 1893’te terfi ettiği mirlivalıktan 1909’da emekli oldu. 4 Şabân 1332/28 Haziran 1914’te Erenköy’deki köşkünde vefat etti. Kabri Karacaahmet Mezarlığı’ndadır.

Şairin hiçbiri yayımlanmayan 10 kadar eseri vardır. İbnü'l-Emin Mahmud Kemal, şairin ayrıca Rus-Japon savaşına dair felsefi ve hikemi görüşleri ihtiva eden bir manzumesi ve daha başka manzume ve risaleleri de bulunduğunu ifade etmektedir.

1. Kâmûs-ı Fârisî: 2 Cilt. Millet Kütüphanesi Ali Emîrî (Lugat). Nu.: 135, 136.

2. Yûsuf u Zelîhâ: Mollâ Câmî’nin eserinin nazmen tercümesidir.

3. Gonca-i Bostan: Şeyh Sâdî’nin Bostan’ının nazmen tercümesidir.

4. Nân u Helva: Bahâüddin-i Âmilî’nin eserinin tercümesidir.

5. Hikâyât-ı Hoca Nasrüddin: 1278’de Mısır’da basılan Nasreddin Hoca fıkralarının tercümesidir.

6. Nân u Penîr: Bu da Bahâeddin-i Âmilî’nin Arapça eserinin çevirisi olan bir manzumedir.

İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal’in ifadesine göre iffetli, güçlü, hoşsohbet ve faziletli biriydi. Yine İbnü'l-Emin’e göre şiirleri kendine mahsus bir edâ-yı Türkî ile yazılmıştır. Dostları arasında Mütercim İzzet Paşa adıyla anılırdı.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.2. İstanbul. 342-343.

Develioğlu, Abdullah (1973). Büyük İnsanlar (3000 Türk İslâm Müellifi). İstanbul. 299.

İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C.2. İstanbul. 764-766.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1982). “İzzet”. C.5. İstanbul: Dergâh Yay. 47.

Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 180-182.

Köksal, M. Fatih (2004). “İzzet Paşa”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 5. Ankara: AKM Yay. 262-263.

Subaşı, Muhsin İlyas (1998). Kayseri’nin Manevî Mimarları. Ankara. 284-285.

Tuman, Mehmed Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Dîvân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 662.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 11.09.2013
Güncelleme Tarihi: 30.09.2021

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Gör çeşm-i ibretle a gâfil akar suyu

Ömrün de işte böyle geçer sanki kar suyu

 

Allah yolunda sarf idegör âb-ı rûyunu

Her hâksâre sarf edilmez vakâr suyu

 

Havf-i Hudâ’da gözden akan iki katre su

Makbûldür sen aynına alma kokar suyu

 

Âlim yanında bahse girişme sükût et

Sâhilde eşme kuyu ki acı çıkar suyu

 

Bir cism kim gazab küpüdür herc ü merc olur

Nâr-ı gazab alevlene İzzet yakar suyu

(Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 182.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HÜSNÎ, Abdullâhd. 1688 - ö. 1776Doğum YeriGörüntüle
2Yılmaz Gürbüzd. 1937 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3DÜZERd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ÇERKEŞÎ, Mehmet Hilmid. 1843 - ö. 1907Doğum YılıGörüntüle
5HÜSNÎ, Sarıhatip-zâde Hüseyind. 1843 - ö. 1917Doğum YılıGörüntüle
6BEZLÎ, Çankırılıd. 1843 - ö. 1902Doğum YılıGörüntüle
7BÂNÛ, Cevheriye Banud. 1862-1864? - ö. 1914-1916?Ölüm YılıGörüntüle
8TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
9Faik Reşadd. 26 Eylül 1851 - ö. 26 Haziran 1914Ölüm YılıGörüntüle
10MAKÂLÎ, Mustafa Beyd. ? - ö. 1589MeslekGörüntüle
11LİVÂYÎd. ? - ö. 1566/67\\\'de sağMeslekGörüntüle
12Bekir Sıtkı Erdoğand. 8 Aralık 1926 - ö. 24 Ağustos 2014MeslekGörüntüle
13RİF'AT, Rif'at Hüseyin Efendid. 1827 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞETVÂN, Ahmed Şetvân Efendid. ? - ö. 1882Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15BASÎRÎ, Halîl Efendid. 1804-05 - ö. 1865-66Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İZZET, Ahmed İzzet Bey, Giritlid. 1813 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17CEMÂLÎ/ MUHYİDDİN, Zenbilî-zâde Muhyiddin Mehmed Cemâlî Efendid. ? - ö. 1550-51Madde AdıGörüntüle
18İBRAHİM PAŞA, Pargalı İbrahim Paşad. 1493? - ö. 1536Madde AdıGörüntüle