İZZET, Mütercim İzzet Paşa

(d. 1258/1843 - ö. R.1332/1914)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1 Zilhicce 1258/3 Ocak 1843 tarihinde Kayseri’nin Tavlusun Köyü'nde doğdu. Ateş-zâde İsmail Efendi’nin oğludur. Büyük babası Hâfız Mehmed Efendi’den Kur’an-ı Kerim öğrenerek hafız oldu. Babasıyla İstanbul’a gelerek Bayezıd Rüşdî ve Askerî İdâdî mekteplerinde okuduktan sonra Harbiye Mektebi’ne girdi ve 1 Şabân 1284/28 Kasım 1867'de erkân-ı harbiye yüzbaşısı oldu. Erzurum İstihkâmât-ı İnşaat Komisyonuna atandı. Bu görevi sırasında çeşitli binaların yapım ve tamiri çalışmalarının yanı sıra Zamantı Suyu’nun Kayseri ovasına akıtılması için çalışmalarda bulundu, daha sonra Harbiye Nezareti İnşaat Dairesinde çalışmaya başladı. 1893’te terfi ettiği mirlivalıktan 1909’da emekli oldu. 4 Şabân 1332/28 Haziran 1914’te Erenköy’deki köşkünde vefat etti. Kabri Karacaahmet Mezarlığı’ndadır.

Şairin hiçbiri yayımlanmayan 10 kadar eseri vardır. İbnü'l-Emin Mahmud Kemal, şairin ayrıca Rus-Japon savaşına dair felsefi ve hikemi görüşleri ihtiva eden bir manzumesi ve daha başka manzume ve risaleleri de bulunduğunu ifade etmektedir.

1. Kâmûs-ı Fârisî: 2 Cilt. Millet Kütüphanesi Ali Emîrî (Lugat). Nu.: 135, 136.

2. Yûsuf u Zelîhâ: Mollâ Câmî’nin eserinin nazmen tercümesidir.

3. Gonca-i Bostan: Şeyh Sâdî’nin Bostan’ının nazmen tercümesidir.

4. Nân u Helva: Bahâüddin-i Âmilî’nin eserinin tercümesidir.

5. Hikâyât-ı Hoca Nasrüddin: 1278’de Mısır’da basılan Nasreddin Hoca fıkralarının tercümesidir.

6. Nân u Penîr: Bu da Bahâeddin-i Âmilî’nin Arapça eserinin çevirisi olan bir manzumedir.

İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal’in ifadesine göre iffetli, güçlü, hoşsohbet ve faziletli biriydi. Yine İbnü'l-Emin’e göre şiirleri kendine mahsus bir edâ-yı Türkî ile yazılmıştır. Dostları arasında Mütercim İzzet Paşa adıyla anılırdı.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.2. İstanbul. 342-343.

Develioğlu, Abdullah (1973). Büyük İnsanlar (3000 Türk İslâm Müellifi). İstanbul. 299.

İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C.2. İstanbul. 764-766.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1982). “İzzet”. C.5. İstanbul: Dergâh Yay. 47.

Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 180-182.

Köksal, M. Fatih (2004). “İzzet Paşa”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 5. Ankara: AKM Yay. 262-263.

Subaşı, Muhsin İlyas (1998). Kayseri’nin Manevî Mimarları. Ankara. 284-285.

Tuman, Mehmed Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Dîvân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 662.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 11.09.2013
Güncelleme Tarihi: 30.09.2021

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Gör çeşm-i ibretle a gâfil akar suyu

Ömrün de işte böyle geçer sanki kar suyu

 

Allah yolunda sarf idegör âb-ı rûyunu

Her hâksâre sarf edilmez vakâr suyu

 

Havf-i Hudâ’da gözden akan iki katre su

Makbûldür sen aynına alma kokar suyu

 

Âlim yanında bahse girişme sükût et

Sâhilde eşme kuyu ki acı çıkar suyu

 

Bir cism kim gazab küpüdür herc ü merc olur

Nâr-ı gazab alevlene İzzet yakar suyu

(Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 182.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Emir Kalkand. 31 Aralık 1948 - ö. 31 Temmuz 2015Doğum YeriGörüntüle
2ZÜHDÎ, Hasand. 1860-1861 - ö. 25.09.1938Doğum YeriGörüntüle
3Menekşe Toprakd. 01 Ocak 1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ÂBİDİN PAŞAd. 1843 - ö. 1906Doğum YılıGörüntüle
5CEYHUNÎ, Karslıd. 1843 - ö. 1912-1913?Doğum YılıGörüntüle
6AHMED HAMDİ, Rizelid. 1843 - ö. 1886\'dan sonraDoğum YılıGörüntüle
7HÜRMÜZ HANIMd. 1844? - ö. 1913/1914?Ölüm YılıGörüntüle
8DİDARİ/EFGAN DİDARİ, Ökkeş Adil Toprakd. 1865/1872? - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
9HÜDAÎ, Hüseyind. 1855-1860? - ö. 1914-1917?Ölüm YılıGörüntüle
10VÂLÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11Hasan Vasfi Uçkand. 15 Ağustos 1929 - ö. 14 Mart 2014MeslekGörüntüle
12BEKTAŞ ABDALd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13KÂSIM EFENDİ, Göncü-zâded. 1761 - ö. 1842Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MU'ÎN, Manastırlı Mu'în Efendid. ? - ö. 1821Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SÂMÎ, Sâmî Beyd. 1876 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NÛRÎ, Yusuf Nûrî Efendid. ? - ö. 975/1568\'den önceMadde AdıGörüntüle
17HÂDÎ, Meme-zâde Hâdî Ahmed Çelebid. ? - ö. 1609-10Madde AdıGörüntüle
18HALÎMÎ, Selîmd. 1793-94 - ö. 1854Madde AdıGörüntüle