REMZÎ, Dârendeli

(d. 1256/1840 - ö. 1296/1879)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Malatya'nın Dârende ilçesinde İbrâhim Paşa Mahallesi'nde 1256/1840 yılında doğmuştur. Babası Mısır hidivi Mehmed Ali Paşa'nın hazinedarlığını yapmış, sonra Dârende'ye yerleşmiş bir zattır. Aile bu sebeple Hazînedâr-zâde sanıyla anılır. Günümüzde bu aile Tümer soyadını kullanmaktadır. Remzî küçük yaşta Mısır'a gönderildi. On altı yaşına kadar orada ciddi bir medrese öğrenimi gördü. Sonra Dârende'ye döndü ve dönüşünde zamanın tanınmış alimlerinden Dârendeli Dervîş Efendi'den bir yıl kadar ders gördü. Öğrenimini bırakarak şiire başladı. Tapu kalemine devam etti. Çok geçmeden zekâsı ve kabiliyeti kaza kaymakamının dikkatini çekti. Önce Dârende tapu kâtipliğine, sonra da tapu memurluğuna tayin edildi. Kısa ömrünü hep bu kuruluşta geçirdi. 1296/1879 yılında genç denecek bir yaşta burada vefat etti. Remzî'nin Ârif Hikmet, Mehmed Ali ve Kâşif Efendi adlı üç erkek çocuğu vardır. Mehmed Ali genç yaşında ölmüş, Ârif Hikmet 93 Rus savaşında şehit olmuştur.

Remzî'nin elde bulunan gazel, şarkı, müselles, muhammes, müseddes ve diğer şiirlerinin toplam sayısı 68'dir. Bunların içerisinde hece vezniyle yazılmış altı adet koşma da yer almaktadır. Remzî'nin tüm şiirleri Kadri Özyalçın tarafından derlenerek Dârendeli Remzî isimli kitapta yayımlanmıştır (Özyalçın 1940).

Güçlü şiirlere sahip olan Remzî'nin şiirlerinde ağırlıklı olarak aşk, tabiat, tasavvuf, isyan, tazarru, istiğfar vs. işlenmiştir. Lafız oyunundan çok anlama ehemmiyet vermiştir. Duygularını şiirlerinde pervasızca ifade eder, rumuzların arkasına pek saklanmaz. Üzüntülerinde, hicranlarında, sitemlerinde, neşelerinde muhayyilenin ve zekânın mahsülü olan zorakiliği değil günlük hadiselerin mahsulü olan tabiî duyguları yansıtır. Aşkı ekseriyetle dünyevi bir aşktır. Şiirlerindeki sevgililer divan edebiyatının genelinde olduğu gibi hayalî değil gerçek kişilerdir. Divan edebiyatı çerçevesinden ruh itibarıyla ayrılmaktadır. Daha çok halk şairlerine yakındır. Remzî şiirlerinde realist bir tavır takınmaktadır. Bazen sevgililerinin adını bile şiirlerinde anar. Bazen tasavvuf perdesine bürünerek platonik aşkı da terennüm etmek istemişse de canlı ve yaşanan aşklara bağlılığı onun bu hususta daha derinleşmesine izin vermemiştir. Remzî zamanında takdir hatta taklit edilmiş şairlerdendir. Birçok gazeli tahmis edilmiştir. Bazı gazelleri, koşmaları ve şarkıları da bestelenmiştir (Özyalçın 1936: 29).

Kaynakça

Gülseren M.  ve A. Şentürk (1991). Malatyalı Şairler Antolojisi. Malatya: Yeni Malatya Gazetesi Yay.

Kavruk, Hasan - Metin Özer (2006). Geçmişten Günümüze Malatya Şairleri. Malatya: Malatya Belediyesi Kültür Yay.

Olcaytu, İbrahim (2000). Folklor Defterleri I. Ankara: Kalan Yay.

Özyalçın, Kadri (1940). Dârendeli Remzî. Sivas: Kâmil Basımevi.

Özyalçın, Kadri (1936). "Dârendeli Remzî". Ortayayla-Sivas Halkevi Dergisi. 1 (1): 24-30.

Ünver, N. (2007). "Remzî". Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. VII. Ankara: AKM Yay. 320.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 01.08.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Sana cânân ne rütbe cân ile meftûnunum bir bak

O leylî zülfüne dil-beste-i mecnûnunum bir bak

Ciger-pârem yazık üftâdene bir kerre insâf et

Ne rütbe bağrı yanmış dîdesi pür-hûnunum bir bak

Nedir saklanmalar nazlanmalar gizlenmeler böyle

Belâ-yı firkatinle hayliden mahzûnunum bir bak

Dehânın şevkine mey-keşliğimden hayli bahs olmuş

Ne denli mübtelâ-yı bâde-i gül-gûnunum bir bak

Hayâl-i kâmetinle bin gazel tarh eylemiş Remzî

Ne pâkîze-edâ hoş-tab' nev-mazmûnunum bir bak

(Özyalçın, Kadri (1936). "Dârendeli Remzî". Ortayayla-Sivas Halkevi Dergisi.  1 (1): 24.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1BAĞDAT HATUNd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NİHÂNÎ, Muhammed Sâlihd. 1805 - ö. 1888Doğum YeriGörüntüle
3(BALABANLI) ÖMER, Ömer Torunoğlud. 1881 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ALİ AŞKÎ BEYd. 1840 - ö. 1882Doğum YılıGörüntüle
5ZİYÂ, Mehmed Ziyâeddînd. 1840 - ö. 7 Mayıs 1854Doğum YılıGörüntüle
6RİŞTUNİ, Karekind. 1840 - ö. 1879Doğum YılıGörüntüle
7YESARÎ, Batumlu Mehmedd. 1804 - ö. 1879Ölüm YılıGörüntüle
8BEHCET, Mehmed Behcet Efendid. 1828-1829 - ö. 1878-1879Ölüm YılıGörüntüle
9HAYRÎ, Uryânî-zâde Mehmed Hayrullâh Efendid. ? - ö. 1879Ölüm YılıGörüntüle
10B‘İS, Kasab-zâde Ahmed Bâ‘is Efendid. ? - ö. 1800-1801MeslekGörüntüle
11MERÂMÎd. ? - ö. III. Murad dönemi (sal. 1574-1595) sonlarıMeslekGörüntüle
12ÂRİF, Süleymand. ? - ö. 1769MeslekGörüntüle
13DERVİŞ, Kıbrıslıd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞEVKÎd. ? - ö. 19 yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ABDURRAHMAN SÜREYYÂ, Mîrdûhî-zâded. 1841 - ö. 1904Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HUMÂRÎ, Humârî Çelebid. 1523-24 - ö. 1591-92Madde AdıGörüntüle
17DERVİŞ ESAD (ESAD BABA)d. 1755? - ö. 1825Madde AdıGörüntüle
18MUKBİLd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle